Przykryto czy dokonano przykrycia? O co chodzi? Wyjaśnia profesor Jan Miodek

 Fot. Krzysztof Kapica

JAN MIODEK
Rzecz o języku
Przykryto czy dokonano przykrycia?

Już kilkadziesiąt lat temu prasoznawcy – z Marią Kniagininą i Walerym Pisarkiem na czele - pisali o strukturach analitycznych – znamiennej cesze stylu dziennikarskiego. I ja poświęciłem im jeden z pierwszych swoich referatów, wygłoszony na zjeździe studenckich kół naukowych w Krakowie, a do podjęcia tego tematu namówił mnie mój akademicki nauczyciel Franciszek Nieckula, dzięki któremu wybrałem seminarium magisterskie prof. Stanisława Rosponda i ostatecznie zostałem językoznawcą. Instytutowy zaś kolega Janusz Anusiewicz poświęcił analityzmom swą rozprawę doktorską.

Czym są owe struktury analityczne? – To opisowe, najczęściej dwuelementowe konstrukcje, którym znaczeniowo odpowiadają postacie jednosłowne: fakt powrotu – powrót, w kolorze czarnym – czarny, ulec pogorszeniu – pogorszyć się, ulec spaleniu – spalić się, doznać złamania – złamać, dokonać kradzieży – ukraść, dokonać otwarcia – otworzyć, oddać skok – skoczyć, oddać strzał – strzelić.

Nietrudno się domyślić, że nasycone są nimi (a i przesycone – dopowiedzmy sarkastycznie!) wszelkiego typu teksty oficjalne – z urzędowymi na czele. Obiektywnie trudno nie stwierdzić ich przydatności w tego typu sytuacjach komunikacyjnych. Żeby nie być gołosłownym: w prozaicznych, codziennych sytuacjach życiowych bez przerwy coś otwieramy – drzwi, okna, szafy, szuflady, ale już o otwarciu czegoś wyjątkowego, np. igrzysk olimpijskich, można analitycznie powiedzieć czy napisać, że dokonano uroczystego ich otwarcia, choć – oczywiście – zdanie uroczyście otworzono igrzyska olimpijskie jest całkowicie poprawne.

Bronię też sprawozdawców sportowych, gdy używają analitycznych zwrotów oddać skok, oddać strzał, choć wielu językoznawców widzi w tych zdaniach kalki niemieckich połączeń (einen) Sprung, Schuss abgeben, a prof. Witold Doroszewski pisał w roku 1964: „Nie należy urągać pięknym czynom sportowym, nazywając je takim wyrażeniem jak oddawać skok (...) Pozostaje zawsze możliwość najprostsza: ten a ten skoczył tyle a tyle metrów”. – Niby tak, ale gdy ktoś leci w powietrzu ponad 200 metrów? Czy ot tak sobie skoczył? – Bronię więc w tym wypadku struktur analitycznych!

Naturalnie, grzeszą one często stylistyczną sztampą. Powielane w nieskończoność, irytują. Pamiętam z czasów PRL-owskich rubryki milicyjne w gazetach, w których tylko i wyłącznie pisano: dokonał kradzieży, dokonał włamania, doznał złamania, uległ poparzeniu, uległ spaleniu (ostatni zwrot – pamiętam – zabrzmiał okropnie w zdaniu: „W wyniku pożaru uległa spaleniu czteroletnia dziewczynka”).

Podkpiwaliśmy więc ze struktur analitycznych ze wspomnianym Doktorem Nieckulą, obwieszczając często po odbytych zajęciach: „No to teraz dokonamy zmielenia kawy” (młodym wyjaśniam, że kawę rzeczywiście trzeba to było zemleć - albo w sklepie, albo w domu, bo sprzedawano ją paczkach, ale w postaci ziarnistej).

A przypomniało mi się to wszystko, gdy przed paroma dniami usłyszałem w prozaicznej rozmowie radiowej: „Dokonano przykrycia tego domu nowym dachem”. Czyż nie prostsza i naturalniejsza byłaby informacja, że „dom przykryto nowym dachem”?!

Jan Miodek

Prof. Jan Miodek

Więcej na temat:

Komentarze

Liczba znaków do wpisania:  4000/4000

Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

12.12.2018, 19:16

Zarabiam 86 $ za godzinę pracy w domu. Byłem zszokowany, gdy moja sąsiadka powiedziała mi, że wynosi średnio 95 USD, ale teraz widzę, jak to działa. Teraz czuję taką swobodę, że jestem swoim własnym szefem.

Właśnie to robię >>>>> www.Trade46.Com

Jeśli uważasz, że któryś z komentarzy łamie regulamin, to wyślij nam link do tego artykułu na pomoc@naszemiasto.pl

Wybrane dla Ciebie

Powiązane

Więcej na temat:
Więcej na temat:
Więcej na temat:
Więcej na temat:
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, wyłącz Adblock na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3